Kolegium Tutorów

Rozważania o skutecznym przywództwie

23.05.2011 | autor: biuro kolegium

Rozważania o skutecznym przywództwie.

Gdy myślimy o przywództwie i przywódcach na ogół przywołujemy wtedy nazwiska powszechnie znanych, wielkich postaci historycznych czy polityków, od Aleksandra Wielkiego po Martina Lutera Kinga, od Napoleona po Lecha Wałęsę. Rzadziej myślimy w tym kontekście o kimś z naszego otoczenia. O rodzicach, czy innych członkach rodziny, o nauczycielach, dyrektorach szkół, szefach różnorodnych instytucji, czy w końcu o naszych kolegach czy przyjaciołach, nawet wtedy, gdy dostrzegamy ich umiejętności pozytywnego oddziaływania na innych, gdy mają w sobie to „coś”, które sprawia, że cieszą się powszechnym szacunkiem i poważaniem. Owszem, myślimy o nich, jak o świetnych, czy wręcz idealnych przyjaciołach, szefach, rodzicach. Ale przywódcach? Zdarza się to nader rzadko. Dlaczego tak właśnie jest?

Może dlatego, że o przywództwie myślimy tak samo, jak o talentach uważając, że są nimi obdarzeni tylko nieliczni, że talent zależy od szczególnych umiejętności i cech osobowości, z którymi niewielu z nas przychodzi na świat? Tymczasem prof. David Lewis uważał, że dziecko rodzi się już wszechstronnie uzdolnione, z pełną możliwością rozwoju we wszystkich kierunkach, potencjalną wybitną inteligencją i zadatkami na rozwijanie wielkiej twórczości oraz dużym talentem społecznym.

Odkrywanie tych naturalnych zdolności, predyspozycji i talentów, a więc rozpoznanie mocnych stron każdego dziecka jest zadaniem rodziców i szkoły! Okazuje się jednak, że ani dom rodzinny, ani tym bardziej szkoły tego nie robią, albo robią to w odniesieniu do niewielkiego odsetka dzieci i uczniów. Być może właśnie dlatego o przywództwie myślimy na ogół przez duże „P”, a o talentach przez duże „T”?

Na szczęście to się systematycznie zmienia. Postęp, który w ostatnim kilkunastoleciu dokonał się w takich dziedzinach jak neurobiologia i psychologia, dowodzi, że tak jak nie można być dobrym we wszystkim, tak też nie można być we wszystkim złym. Można natomiast, a nawet trzeba, być w czymś lub z czegoś dobrym!

W tym kontekście, w odniesieniu do przywództwa, które jest przedmiotem naszych rozważań, zadajmy sobie kilka istotnych pytań, będących jednocześnie wyrazem naszych wątpliwości co do tego fenomenu…

• Czy można stać się przywódcą lub po prostu go w sobie odkryć?
• A może przywództwa można się nauczyć? 
• Co jest jego istotą? 
• Czy menadżer, lider i przywódca to jedynie synonimy szefa? 
• Czym różni się przywódca od zwykłego przełożonego? 
• Czy w ogóle powinien, a jeśli tak, to jakie cechy charakteru, predyspozycje i umiejętności powinien mieć przywódca? 
• Czy przywództwo jest jedno - czy raczej wielowymiarowe, a więc czy istnieją różne style przywództwa? 
• Jeśli tak, to od czego to zależy?

Znalezienie odpowiedzi na powyższe pytania i wątpliwości z pewnością nie jest proste. Świadczyć o tym może chociażby zauważalny deficyt przywódców zarówno w przestrzeni społecznej, jak i ekonomicznej w naszym kraju, który znajduje swoje źródło w słabo jeszcze funkcjonującym sposobie ich wyłaniania i systemie ich przygotowania do pełnienia takiej roli.

Tymczasem, jak wskazują programy rozwoju liderów prowadzone w innych krajach, zarówno przez jednostki uniwersyteckie np. Center for Public Leadership, JFK School of Goverment w Harvard University, jak i organizacje pozarządowe w rodzaju Center for Creative Leadership czy Leader to Leader Institute, cechą wspólną tych programów jest nastawienie na odwoływanie się do samoświadomości jednostki jako podstawy rozwoju. Również w literaturze przeważa aktualnie pogląd, że najnowszym trendem w kształceniu liderów jest indywidualizacja. Indywidualny rozwój liderów wiąże się też z działaniem sytuacyjnym, czyli „pracy na własnej pracy” , na własnych doświadczeniach, w oparciu o własny, najbardziej efektywny styl uczenia się oraz własne zasoby i swój intelektualno – społeczny potencjał. O skuteczności kształcenia, decyduje już nie tylko odpowiedni dobór treści teoretycznych przynoszący uczestnikowi uporządkowaną wiedzę w zakresie przywództwa, ale dostosowanie metod i stylu uczenia do jego potrzeb, zdolności i predyspozycji. Punktem wyjścia dla tak określonej koncepcji kształcenia staje się więc rozpoznanie owych zdolności zgodnie z zasadą – Dobrze poznaj samego siebie, swoje mocne i słabe strony po to, by prawidłowo ocenić i określić swoje możliwości.

Chcąc zatem spełnić opisane wyżej warunki przygotowania się do pełnienia roli przywódcy zacząć należy od poznania samego siebie. Od zdiagnozowania swoich mocnych stron i rozpoznania swojego profilu zawodowo – intelektualnego. Możemy się w tym względzie odwołać do dorobku naukowego i empirycznego Howarda Gardnera, twórcy inteligencji wielorakich. Siedem rodzajów inteligencji, które w swej teorii wyróżnia Gardner, to pogrupowane zdolności i umiejętności, które autor opisuje następująco:

• Intrapersonalna: automotywacja, wysoki poziom wiedzy o samym sobie, silne poczucie wartości.
• Interpersonalna: łatwy kontakt z innymi ludźmi, umiejętności mediacyjne, dobra komunikatywność.
• Kinestetyczna: dobre wyczucie czasu, uzdolnienia manualne, duże znaczenie zmysłu dotyku, ruchliwość, dobra organizacja przestrzenna.
• Lingwistyczna: umiejętność posługiwania się językiem, wzorami i systemami.
• Matematyczna i logiczna: umiłowanie precyzji oraz myślenia abstrakcyjnego i ustrukturalizowanego.
• Muzyczna: wrażliwość emocjonalna, poczucie rytmu, zrozumienie złożoności muzyki.
• Wizualna i przestrzenna: myślenie obrazowe, umiejętne korzystanie z map,diagramów i tabel, wykorzystanie ruchu towarzyszącego procesowi uczenia się. (...)

Zbigniew Zalewski

czytaj całość: