Tutor-nauczyciel pracujący indywidualnie z uczniem lub studentem.
Praca indywidualna jest podstawową formą realizacji tutoringu, choć możliwa jest także praca z dwoma lub trzema podopiecznymi równocześnie, zwłaszcza w początkowej fazie współpracy. Warunkiem takiej współpracy jest umiejętność poznania indywidualnych potrzeb rozwojowych uczniów, a następnie wspierania w dążeniu do ich zaspokojenia.
Wybór formy pracy tutora zależy w dużym stopniu od tego, z kim pracuje oraz od środowiska w którym odbywają się tutoriale. Na przykład, tutor, który wspiera rozwój osobisty ucznia (w tradycji anglosaskiej tzw. moral tutor) spotyka się ze swoim podopiecznym nie rzadziej niż raz w miesiącu na ok. 45 min. (tutorial) i przynajmniej raz w tygodniu na 10-15 min. Tutor, który zajmuje się rozwojem naukowym (ang. tutor) ucznia/studenta spotyka się z nim raz na tydzień na ok. 45 minut. Warte odnotowania jest to, że przebieg i zakres tematów poruszanych podczas tutoriali są wcześniej starannie planowane razem z podopiecznym.
Tutoriale odbywają się w zasadzie w szkole lub na uniwersytecie, ale możliwe są spotkania poza szkołą czy uczelnią. W przypadku szkoły i udziału w tutoringu osób niepełnoletnich, o pracy tutora powinni być poinformowani rodzice podopiecznego.
Dobrze jest gdy podopieczny ma wpływ na wybór tutora. Praca tutora jest procesem składającym się z czterech wyraźnych etapów: poznania podopiecznego (budowanie dobrych relacji), planowania rozwoju, realizacji planów i oceny rezultatów. Zakłada się, że tutor pracuje z podopiecznym w trzyletnim (gimnazjum/liceum) lub semestralnym (uczelnia wyższa) cyklu kształcenia. Celem pracy tutora jest rozwój osobowy i naukowy podopiecznego, a dobro podopiecznego jest dla tutora najwyższą wartością.
Tutor-mentor korzystający z narzędzi coacha.
Tutor spełnia wobec podopiecznego rolę mentora. Jest dobrym nauczycielem, mądrym doradcą i człowiekiem godnym zaufania. Stara się być dla podopiecznego wzorem osobowym. Wierzy w jego możliwości, wspiera go i doradza, inspiruje i skłania do myślenia, dzieli się własnym doświadczeniem i wiedzą, nie stroni od własnej oceny i jasno ją wyraża. Czasami jest adwokatem podopiecznego. Przede wszystkim stara się budować dobre relacje oparte na zaufaniu i szacunku. Może być dla podopiecznego pośrednikiem pomiędzy szkołą bądź uczelnią a innymi instytucjami czy osobami. Pomaga w zorganizowaniu warsztatu pracy podopiecznego i stymuluje refleksję nad własnym rozwojem, sensem wykonywanej pracy i wyborami naukowymi i zawodowymi. Stara się przygotować podopiecznego do samodzielności poprzez wzmacnianie jego odpowiedzialności. Tutor dba o to, aby jego działania były jednoznaczne i czytelne dla podopiecznego, a intencje czyste.
W swojej pracy tutor może korzystać z narzędzi stosowanych w coachingu, takich jak: umiejętne zadawanie pytań, uważne słuchanie, udzielanie informacji zwrotnej, wyznaczanie celów i planowanie drogi do ich osiągnięcia, motywowanie, monitorowanie i rozliczanie z wykonanych zadań. Jednym z ważniejszych zadań tutora jest zmiana przekonań blokujących rozwój podopiecznego. Tutor pomaga poznać podopiecznemu jego mocne i słabe strony. Wzmacnia te pierwsze i pomaga neutralizować drugie. Umiejętność koncentrowania się na mocnych stronach podopiecznego jest podstawową kompetencją tutorską.
Tutor nie podejmuje się pracy terapeutycznej, choć jego działania mogą mieć takie konsekwencje. Koncentruje się przede wszystkim na przyszłości podopiecznego („co możesz, możemy zrobić...?). Nie skupia się na problemach, lecz na ich rozwiązaniu. Tutor powinien być świadomy swych kompetencji i granic swojego działania. Wie, kiedy odwołać się do pomocy innych specjalistów (pedagoga, psychologa, psychiatry, prawnika, osoby duchownej...) i sam korzysta z ich pomocy w razie potrzeby.
Formacja tutora
Tutor powinien dbać o formację podopiecznego i jego wszechstronny rozwój. Praca tutora wykracza poza wymiar techniczny i specjalistyczny. Nie powinna się ograniczać do spraw bieżących i powszednich. Jej celem jest mądrość, nie wiedza, a działania powinny mieć charakter długofalowy. Być może najważniejszym i najtrudniejszym zadaniem tutora jest wprowadzenie podopiecznego w świat wartości i kultury. Jest to możliwe poprzez ukazywanie własnej formacji i dbanie o jej rozwój.